Partneralimentatie

Als je na de scheiding niet genoeg inkomsten hebt om van te leven, dan is de ex-partner wettelijk verplicht bij te dragen in deze kosten. Dit heet partneralimentatie.

Hoogte partneralimentatie

Je kunt samen met je ex-partner in onderling overleg afspraken maken over de hoogte van de alimentatie. Het is echter verstandiger om de partneralimentatie te berekenen via een draagkrachtberekening.  Dan krijg je een meer zuiver beeld van de eventuele hoogte van het te betalen en te ontvangen bedrag.

Wat is partneralimentatie precies?

Partneralimentatie is een wettelijke verplichting waarbij de partner met het hogere inkomen bijdraagt aan het levensonderhoud van de ex-partner na de scheiding. Dit is vastgelegd in het Nederlandse Burgerlijk Wetboek, dat stelt dat de financieel sterkere partner moet bijdragen aan het onderhoud van de ander, gebaseerd op “redelijkheid en billijkheid”.

Het belangrijkste onderscheid om te onthouden: partneralimentatie is voor jou als ex-partner, kinderalimentatie is voor de kinderen. Beide kunnen tegelijk bestaan. Een ouder kan dus zowel partneralimentatie als kinderalimentatie betalen.

Hoe wordt de hoogte van partneralimentatie bepaald?

Er zijn twee manieren om tot een bedrag te komen: onderling overleg of een officiële draagkrachtberekening.

Onderling overleg

Jullie kunnen zelf afspreken hoeveel partneralimentatie er betaald wordt. Dit is flexibel, snel en bespaart rechtbankkosten. Het nadeel is dat het oneerlijk kan uitpakken als één partij zich onder druk gezet voelt, er geen rechtsbescherming is, en het later moeilijk kan zijn om afspraken te veranderen.

Draagkrachtberekening

De meer rechtvaardige manier is een officiële draagkrachtberekening. Hierbij wordt eerst het netto-inkomen van beide ex-partners bepaald. Vervolgens worden de vaste lasten afgetrokken, zoals hypotheek of huur en kinderopvangkosten. Dan wordt de behoefte van de ontvangende partner vastgesteld: hoeveel heeft deze nodig om normaal te kunnen leven? Daarna wordt de draagkracht van de betalende partner berekend: hoeveel kan deze missen? Op basis van al deze factoren wordt een eerlijk bedrag vastgesteld.

Een concreet voorbeeld: Stel dat Partner A (de betaler) een bruto-inkomen heeft van 3.500 euro per maand, wat neerkomt op 2.600 euro netto. Na aftrek van 1.200 euro hypotheeklasten houdt deze 1.400 euro over. Partner B (de ontvanger) heeft een bruto-inkomen van 1.800 euro, netto 1.350 euro. Na aftrek van 800 euro huur houdt deze 550 euro over. Als de onderhoudsnorm voor Partner B rond de 1.200 euro per maand ligt, is er een tekort van 650 euro. Het partneralimentatiebedrag komt dan uit op 650 tot 700 euro per maand.

Dit is veel eerlijker dan onderling overleg, omdat het gebaseerd is op objectieve cijfers in plaats van onderhandelingskracht.

Hoe lang heb je recht op partneralimentatie?

De duur van partneralimentatie is een cruciale vraag en hangt af van de lengte van je huwelijk en je persoonlijke situatie.

De standaardregel: maximaal vijf jaar

In principe duurt partneralimentatie maximaal vijf jaar. Maar er zijn belangrijke uitzonderingen.

Als het huwelijk korter dan tien jaar duurde

Was je huwelijk korter dan tien jaar? Dan heb je recht op partneralimentatie voor de helft van het aantal jaren dat je getrouwd was. Een huwelijk van vier jaar geeft dus recht op twee jaar partneralimentatie, zes jaar huwelijk geeft drie jaar, en acht jaar huwelijk geeft vier jaar.

Als het huwelijk langer dan tien jaar duurde

Bij een huwelijk van meer dan tien jaar geldt in principe de standaardregel van vijf jaar. Maar er zijn uitzonderingen. Als het huwelijk langer dan vijftien jaar duurde, je ex-partner geboren is vóór 1 januari 1970, én het nog meer dan tien jaar duurt voordat deze partner AOW ontvangt, dan is de termijn tien jaar in plaats van vijf. Als het huwelijk langer dan vijftien jaar duurde en je ex-partner binnen tien jaar na de scheiding AOW gaat ontvangen, loopt de partneralimentatie door tot het moment waarop de AOW begint.

De speciale regel bij kinderen

Hebben jullie samen kinderen? Dan geldt een belangrijke uitzondering: je hebt recht op partneralimentatie tot het jongste kind twaalf jaar oud is. Dit kan aanzienlijk langer zijn dan de standaardtermijn.

Neem dit voorbeeld: jullie huwelijk duurde drie jaar en je jongste kind is nu acht jaar oud. Normaal zou je recht hebben op anderhalf jaar partneralimentatie (de helft van het huwelijk). Maar door de kinderregel heb je recht op partneralimentatie tot je kind twaalf wordt, dus nog vier jaar.

Huwelijk korter dan vijf jaar zonder kinderen

Als het huwelijk korter dan vijf jaar duurde en er geen kinderen uit geboren zijn, dan is de duur van partneralimentatie gelijk aan de duur van het huwelijk. Twee jaar getrouwd betekent dus twee jaar partneralimentatie.

Belangrijk om te weten: Al deze termijnen zijn maximaal. Jullie kunnen onderling kortere termijnen afspreken.

Wanneer eindigt partneralimentatie?

Partneralimentatie kan eerder stoppen dan de wettelijke termijn in een aantal gevallen.

Automatische beëindiging

De alimentatie stopt automatisch als één van jullie komt te overlijden, als de ontvanger hertrouwt of een geregistreerd partnerschap aangaat, als de ontvanger gaat samenwonen met een nieuwe partner, als de ontvanger zelf voldoende inkomen krijgt, of als de wettelijke termijn verstreken is.

Wijziging bij veranderde omstandigheden

Partneralimentatie kan ook eerder stoppen of worden aangepast als de omstandigheden wezenlijk veranderen. Denk aan situaties waarin de inkomsten van de betaler flink dalen door werkloosheid of ziekte, de inkomsten van de ontvanger stijgen, de woonkosten van één van beiden veranderen, of de gezondheid van één van beiden verslechtert of verbetert.

Als je de alimentatie wilt laten wijzigen, moet je naar de rechter. Dit is een apart proces dat je kunt nalezen in onze gids over alimentatie wijzigen.

De jaarlijkse indexering

Alimentatiebedragen worden elk jaar automatisch aangepast aan de loonstijgingen. Dit heet indexering.

Elk jaar, meestal in november, stelt de Minister van Veiligheid en Justitie een indexeringspercentage vast. Op 1 januari van het volgende jaar gaat de partneralimentatie omhoog met dit percentage. Dit compenseert de inflatie en loonstijgingen.

Een voorbeeld: stel dat je partneralimentatie 700 euro per maand was en het indexeringspercentage is 3,5%. Het nieuwe bedrag wordt dan 700 euro maal 1,035, wat neerkomt op 724,50 euro per maand.

Je kunt het exacte bedrag berekenen via de website van het LBIO, de organisatie die zich bezighoudt met de inning van alimentatie.

Verhaalsrecht: als je bijstand aanvraagt

Dit is een ingewikkeld maar belangrijk onderwerp dat veel mensen niet kennen.

Als je na je scheiding een bijstandsuitkering aanvraagt bij de gemeente, mag de gemeente proberen deze uitkering te verhalen op je ex-partner. Dit geldt tot twaalf jaar na de scheiding en alleen voor ex-partners waarmee je gehuwd was of een geregistreerd partnerschap had.

Wat betekent dit in de praktijk? De te ontvangen partneralimentatie wordt in mindering gebracht op je bijstandsuitkering. En hier komt het belangrijke punt: zelfs als jullie in het convenant hebben afgesproken dat er geen partneralimentatie betaald wordt, kan de gemeente dit negeren. De verhaalswetgeving staat namelijk boven de afspraken die jullie samen hebben gemaakt.

Dit is relevant als je bijstand gaat aanvragen terwijl jullie hadden afgesproken geen partneralimentatie te betalen. Je ex-partner gaat dan alsnog moeten betalen, omdat de gemeente dit afdwingt.

Partneralimentatie en belastingen

Een veelgestelde vraag gaat over de fiscale behandeling van partneralimentatie.

Voor de ontvanger is partneralimentatie niet belastbaar. Je hoeft het bedrag niet op te geven bij je belastingaangifte en het telt niet als inkomen voor toeslagen. Wel is het relevant voor de bepaling van bijstand.

Voor de betaler is partneralimentatie niet aftrekbaar. Je betaalt het bedrag uit je netto-inkomen en krijgt er geen belastingvoordeel voor.

Dit is anders dan in veel andere landen, waar partneralimentatie vaak wel aftrekbaar is voor de betaler. In Nederland is dat dus niet het geval.