Echtscheiding en het Homohuwelijk

Direct antwoord

Een echtscheiding bij een homohuwelijk verloopt in Nederland juridisch exact hetzelfde als bij een heteroseksueel huwelijk. De scheidingsprocedure, de verdeling van bezittingen, alimentatie en het ouderlijk gezag worden op dezelfde manier behandeld. Het enige verschil kan liggen bij het ouderschap: als kinderen biologisch verwant zijn aan slechts één partner, spelen adoptie en erkenning een rol bij het bepalen van het gezag.

Het homohuwelijk in Nederland: juridische gelijkheid

Nederland was in 2001 het eerste land ter wereld dat het huwelijk openstelde voor partners van hetzelfde geslacht. Sindsdien zijn er geen juridische verschillen tussen een homohuwelijk en een heteroseksueel huwelijk. Dit geldt ook voor de echtscheiding:

Aspect	Homohuwelijk	Heteroseksueel huwelijk
Scheidingsprocedure	Identiek	Identiek
Vermogensverdeling	Identiek	Identiek
Partneralimentatie	Identiek	Identiek
Ouderlijk gezag	Kan extra stappen vereisen*	Automatisch bij huwelijk
Online scheiding mogelijk	Ja	Ja

*Bij het ouderlijk gezag kan het verschil zitten in de manier waarop het ouderschap juridisch is geregeld (adoptie, erkenning, of duomoederschap).

Ouderschap en gezag bij homostellen

Het grootste verschil bij een echtscheiding van homostellen ligt bij het ouderschap. Hoe het ouderschap juridisch is geregeld, bepaalt het gezag na de scheiding.

Lesbische stellen

Als een lesbisch stel getrouwd is en een kind wordt geboren tijdens het huwelijk, krijgt de niet-biologische moeder automatisch het ouderlijk gezag (duomoederschap, sinds 2014). Bij de scheiding behouden beide moeders het gezag, net als bij een heteroseksueel stel.

Is het kind geboren vóór 2014 of buiten het huwelijk? Dan moet de niet-biologische moeder het kind hebben geadopteerd of erkend om gezag te hebben. Zonder adoptie of erkenning heeft zij juridisch gezien geen ouderlijk gezag en geen automatisch recht op omgang.

Homoseksuele mannen

Bij mannenstellen is het ouderschap vaak geregeld via adoptie (binnenlands of buitenlands) of via draagmoederschap. Het gezag hangt af van hoe het ouderschap juridisch is vastgelegd:

• Gezamenlijke adoptie: beide vaders hebben ouderlijk gezag en behouden dit na scheiding
• Eén vader heeft geadopteerd: alleen die vader heeft gezag. De andere vader moet apart gezag aanvragen.
• Draagmoederschap: het gezag hangt af van de juridische regeling. Vaak is slechts één vader de juridische ouder totdat de adoptie is afgerond.

Concreet voorbeeld: scheiding lesbisch stel met kinderen

Situatie: Anne en Britt zijn in 2019 getrouwd. In 2021 is zoon Lucas geboren via een bekende donor. Britt is de biologische moeder, Anne heeft automatisch ouderlijk gezag via het duomoederschap. Ze besluiten in 2026 te scheiden.

Procedure:

• De scheidingsprocedure is identiek aan die van een heteroseksueel stel
• Beide moeders behouden het gezamenlijk gezag over Lucas
• Er moet een ouderschapsplan worden opgesteld met afspraken over de verdeling van zorg
• Kinderalimentatie wordt berekend op basis van inkomen en zorgverdeling
• De bekende donor heeft geen juridische rechten of plichten, tenzij er apart afspraken zijn gemaakt

Kosten en duur: als Anne en Britt het eens zijn, is een online scheiding mogelijk vanaf €795. Doorlooptijd: 3-5 weken.

De rol van de donor bij scheiding

Bij scheidingen van homostellen komt regelmatig de vraag op welke positie de donor of draagmoeder heeft. De juridische situatie:

• Anonieme donor: heeft geen rechten of plichten. De donor speelt geen rol bij de scheiding.
• Bekende donor: heeft in principe geen ouderlijk gezag, tenzij hij het kind heeft erkend. Een bekende donor kan wel een verzoek tot omgang indienen bij de rechter.
• Draagmoeder: in Nederland is de vrouw die het kind baart juridisch de moeder. Het overdragen van het ouderschap vereist een gerechtelijke procedure (adoptie).

Vermogensverdeling en alimentatie

De vermogensverdeling en alimentatie werken precies hetzelfde als bij een heteroseksueel stel. Hierbij gelden dezelfde regels voor:

• Gemeenschap van goederen of huwelijkse voorwaarden
• Pensioenverevening
• Partneralimentatie (maximaal 5 jaar, of langer bij uitzonderingen)
• Kinderalimentatie (op basis van behoefte en draagkracht)
• Verdeling van de echtelijke woning

Internationale aspecten

Het homohuwelijk wordt niet in alle landen erkend. Als je partner in het buitenland woont of als je in het buitenland bent getrouwd, kan dit complicaties opleveren:

• Een Nederlandse scheiding wordt mogelijk niet erkend in landen die het homohuwelijk niet erkennen
• Vermogen in het buitenland kan lastig te verdelen zijn als het lokale recht het huwelijk niet erkent
• Bij kinderen die in het buitenland wonen, kan het gezag anders worden beoordeeld

In deze gevallen is een advocaat gespecialiseerd in internationaal familierecht essentieel.